De geschiedenis.
Al een paar maanden zat ik met de idee eens(degelijk)zoekwerk te verrichten in deze bepaald niet
gemakkelijke materie.Liefst op een alledaagse,niet te technische,vlot verstaanbare manier van
communicatie.Verstaanbaar ook voor de doorsnee medemens dus!
Heel lang geleden blijkbaar een kermisattractie!
En ongewild stak radio-presentator Marc Brillouet,tijdens zijn radio-programma op dinsdagavond
'Hitriders'(aanbevolen trouwens) van 6 juni 2000 een tantje bij!
Ik citeer nu eens letterlijk één van zijn bindteksten uit dat bewuste radio-programma.
'Het staat op een singeltje en een singeltje wordt ook wel eens een 45-toerenplaat genoemd...
en wat ik nu ga vertellen dat is echt...echt...hoe komen ze aan het getal 45...
Wél ja...dus éérst was er de 78-toerenplaat en Sony kwam op de proppen met een 33-toerenplaat
dus voor...en dan spreken we over eind de jaren '40...dus voor de 45-toerenplaat met een 33-toeren-
plaat...trek nou es...33 van 78 af dan hou je over...vijfenveertig en ze hebben dus iets gemaakt...
rond het getalletje 45.Eén 45-toerenplaatje dus,45 toeren per minuut en dat is echt wat ik hier vertel.
Daar horen nog wél een paar andere dingen bij maar die...die komen de volgende keer aan bod...'
Aldus Marc Brillouet.
(Ondertussen ben ik ook te weten gekomen dat SONY in feite COLUMBIA is...)
Nu ik wacht nog altijd op die volgende keer voor het vervolg van het verhaal.Wat ik wél wist ,was
dat er een paar waarheden schuilzaten in het verhaal,omdat ikzelf al op zoek was gegaan naar de
juiste toedracht.Dat het allemaal zo moeilijk lag wist ik toen ook nog niet.
Zie op deze site ook'Van waar komen nu toch die 78-toeren?'
Dank zij het beluisteren van 'Toppers Van Toen'(Radio 1 Nederland-zie ook op deze site mijn
bijdrage hierover)in een samenstelling en presentatie van Jan Steeman én de man die het
historisch geluidsmateriaal (en ander)bij mekaar zoekt,Harry Coster wist ik er toch al het een
en ander over!Ik werd gewoon zelf nieuwsgieriger en ging tenslotte ook zelf op zoek.
Ik had al krantenknipsels en kon ook(gelukkig toch)gebruik maken van het internet!
De moeilijkheid zat er gewoon in van dat eens allemaal gewoon naast elkaar te leggen en
van de wisselstroom gewoon gelijkstroom te maken(bij wijze van spreken natuurlijk).
Maar dat laatste was / is nog wel veel gemakkelijker gezegd dan gedaan.Sedert Thomas Alva
Edison in 1877 zijn éérste woorden-'Mary had a little lamp'(zie en hoor ook op deze site)-
opnam in die wassen cylinder op zijn fonograaf vloeide er nog heel véél water naar de oceaan...
De fonograaf was trouwens een toestel waar je met opnam én ook kon op weergeven.
Wissen behoorde zelfs tot de mogelijkheden met al dat was.
Als je wil een beetje de voorloper van de bandopnemer en de cassetterecorder...ondertussen
ook al nostalgie.
Later komen we iets uitgebreider terug op deze wel iets modernere vormen van geluidsopnamen.
Even toch nog voor alle duidelijkheid,de fonograaf was er voor de grammofoon!
En dan nu even over naar een krantenknipsel uit het dagblad'Het Volk'vermoedelijk uit 1984.
Ik ga dit krantenknipsel volledig citeren omdat er ook heel wat waarheden inzitten..
Er zitten echter ook een paar onwaarheden (tegenstrijdigheden)tussen,zoals later zal blijken
uit andere bronnen.
Een ding staat vast...het was allemaal goed bedoeld!
Was er in die tijd een crisis in de platenwereld toegeslagen(1984)...vandaag horen we over een
crisis in de CD-wereld...ik schreef dit stukje al in 2000... we zijn twee jaar verder ondertussen!
Blijkbaar is daar ook niks aan verandert tijden keren terug.
Dagblad:Het Volk-1984-Titel:'PLATEN'.
De crisis slaat ook toe in de platenwereld,die zijn omzet de laatste jaren met 1/3e zag verminderen.
Maar...moeten we de iets minder platte compact-disc ook nog een plaat noemen?
De plaat heeft al een lange ontwikkeling doorgemaakt,sinds in 1877 Thomas Alva Edison zijn
eerste grammofoon(moet wél fonograaf zijn...n.v.d.r.)ontwikkelde.Die eerste grammofoon was nog
een fonograaf,een geluidsschrijver,die gelukkig ook de eigenschap bezat om het gegraveerde,het
geschrevene,weer te geven.De éérste fonograaf had een tinrol.
De grammofoonplaat,zoals wij die kennen,had zijn voorloper in de harde bakelieten vorm.
Hij verscheen in 1912 en verving een plaat van schellac.De bakelieten grammofoonplaat was een
grote ,zeer breekbare plaat,die per minuut 78 omwentelingen of toeren maakte en meestal werd
afgespeeld met een stalen(soms ook een houten)naald.De voorloper van het exemplaar in bakeliet
of schellac bestond uit was.De wasplaten waren een uitvinding van de Duitse Amerikaan Emile
Berliner.Zijn kopieerbare wasplaten kregen de merknaam'Grammophone'.Het zou niet de éérste
en laatste keer in de geschiedenis zijn dat een merknaam een soortnaam werd.
EVOLUTIE.
Wist U trouwens dat de éérste langspeelplaten pas in 1949 op de markt kwamen?
Ze draaiden op 33 1/3 toeren per minuut en konden zo tweeëntwintig en later zelfs dertig minuten
geluid dragen en voortbrengen.
Dit nieuwe type plaat kreeg als handelsaanduiding :long playing,vandaar de afkorting LP,
tegenwoordig ook geschreven als elpee.
Ook in 1949 kwam de éérste single op de markt.Het was een kleine plaat met slechts één nummer
langs elke kant.Aan deze ontwikkeling ligt de uitvinding van de mini-of micro groef ten grondslag.
Elke medaille heeft echter ook een keerzijde,zo ook de grammofoonplaat.Meestal is hier de B-kant
minder in trek,een onderscheid dat de wasrol nog niet kende.Niet iedere vooruitgang is een
verbetering.En toch...als men nagaat dat Mozarts 'Ein kleine Nachtmusic'op 78-toerenplaten drie
platen verslond,dat men dus zes keer om de 4 1/2 minuut moest opstaan,dan is er wél iets
veranderd...en verbeterd.
De wereld rond de grammofoonplaat is intussen uitgegroeid tot een ware industrie.
Onderscheidingen en prijzen maken daar deel van uit,men noemt ze Edisons.
Het is alsof men daarmee wil zeggen tot de uitvinder van de 'plaat':'Dank U wel,mijnheer Edison!'.
Tot zover dit krantenartikel.
Uit ons archief...
vervolg geschiedenis 